Sitede Ara

Kış sporlarına hazır mısınız?

Kış mevsimiyle birlikte kayak merkezleri amatör kayakçılarla dolmaya başladı. Unutmayın, bilinçsiz ve ısınmadan yapılan kış sporları fayda değil zarar getirir.

Yazın bitmesiyle dış ortamlarda yapılan sporlar yerini salon veya kar sporlarına bırakır. Bu da beraberinde bazı sakatlanmaları getirir. Medipol Üniversitesi Hastanesi Spor Yaralanmaları ve Cerrahisi Polikliniği hekimlerinden Doç. Dr. Mehmet E. Erdil, kış sporları ve buna bağlı sakatlanmalar ile ilgili sorularımızı yanıtladı.

Kışın bireyler daha çok hangi sporlara yöneliyorlar ve ne tür sakatlanmalar görülüyor?

Doğal olarak salon ve kar sporları kışın daha çok tercih ediliyor. Salon sporları denilince basketbol, voleybol, hentbol gibi sporlarla birlikte spor salonları ve tesisleşmenin artması ile bağlantılı olarak aletli ve aletsiz jimnastik akla geliyor. Kontakt temasın olduğu futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi sporlarda spor yaralanmaları direk travma olabilir. Ayak bileği ve diz, kontakt temaslı yaralanmaların en sık görüldüğü bölgelerdir. Travma sonrasında ilgili bölgede ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı görülür. Travmanın şiddetine ve yaralanma şekline bağlı olarak kırık, çıkık, kas ve tendon yırtılmaları, kıkırdak lezyonları oluşabilir. Bu gibi yaralanmalarda ilk müdahale olarak eklemin hareketsiz tutulmasını sağlayacak destek görevi gören bir atel, yaralanan bölgeye soğuk uygulama ve ivedikle hastaneye ulaşım sağlanmasıdır. Kontakt temasın olmadığı yaralanmalar aletli ve aletsiz jimnastik, yüzme gibi sporlarla beraber futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi sporlarda da görülebilir. Sporcu ters bir hareket sonrasında eklem veya kas bölgesinde ani ağrı ve bazı zamanlarda ses duyması şikayeti ile 
oyuna devam edemez. Yanlış ayakkabı tercihi, uygunsuz zemin, yanlış teknikle yapılan spor bu tip yaralanmalarda en sık sebeplerdir.

Kış sporlarında bireyleri bekleyen tehlikeler nelerdir?

Kış sporları denince hemen herkesin aklına kayak gelir. Özellikle tesisleşmenin artması ve ulaşımın ucuzlaması ile birlikte ülkemizde bu spora olan ilgi ve sporcu sayısı artmaktadır.  Her ne kadar ekipmanlarda güvenlik ile ilgili iyileşmeler olsa ve eğitici sayısı artsa da yaralanma oranları azımsanmayacak kadar fazladır. Yaralanmalar daha çok alışma sürecinde meydana gelse de; profesyonel sporcularda da sakatlanmalar görülebiliyor. Kayak botunun bilek üstü olması nedeniyle kontrolü diz ile olduğu için genellikle diz yaralanmaları gerçekleşir. Bu yaralanmalar arasında ön çapraz bağ ve diz yan bağ yaralanmaları olur. Bununla birlikte ekstremite kırıkları ve kafa travması da görülebilir. Kayağa bağlı spor yaralanmalarını önlemek için herşeyden önce doğru kayak eğitimi almak şarttır. Bu sayede acemilik döneminde meydana gelen yaralanmalar basit manevraların öğrenilmesi ile önlenebilir. Daha ileri düzey sporcuların da özgüven ve hız tutkusunu yenebilmeleri ve doğru ekipmanları kullanmaları şarttır. Özellikle tecrübe arttıkça baton kullanmama oranı da artmaktadır ve bu kişilerde daha çok yaralanma görülmektedir. Bağ yırtıkları (özellikle ayak bileği ve diz çapraz bağ yaralanmaları), kas ve tendon yaralanmaları en sık görülen kontakt temas olmayan yaralanmalardır. Bu gibi yaralanmaların önlenmesinde ayakkabı ve teçhizat seçimi, sporun doğru teknikle 
yapılması hayati önem taşır.

Sakatlık yaşandığında ilk müdahale nasıl yapılmalıdır?

İlk müdahale, ağrıyan bölgeye soğuk uygulama ve spora devam etmeyip hızlı bir şekilde ortopedi doktoruna ulaşmak olarak özetlenebilir.

Bu tür yaralanmalarda tedavi süreci nasıl ilerler?

Spor yaralanmalarının tedavisi yaralanmanın şiddetine, yaralanma bölgesine, hastanın aktivite düzeyine ve beklentisine göre değişir. Genç, aktif, beklentisi yüksek hastaların yaralanmalarında fonksiyonun erken kazanılması önemlidir. Ön çapraz bağ yaralanmaları, menisküs yırtıkları, omuz çevresi kas-tendon yaralanmaları, ayak bileğinde instabilite yaratan bağ yırtıkları ve kıkırdak hasarları hastada şikayetlere sebep oluyor ve hastanın hayatını kısıtlıyorsa cerrahi tedavi gerekebilir. Hastanın fonksiyonlarını daha az etkileyen, daha hafif yaralanmalarda ise ilaç tedavisi ve fizik tedavi yeterli olabilir. Tedavi tipi yapılacak ortopedik muayene ve röntgen, MR gibi tetkiklerden sonra belirlenir.

DOÇ. DR. MEHMET E. ERDİL